We weten dat veel mensen met diabetes niet uit de zorg halen wat ervoor hen inzit, vanwege verschillende vormen van onvermogen. Op hun beurt kunnen zorgverleners zich onvermogend voelen in de relatie met deze mensen. Te denken valt aan mensen met beperkte taal- en / of (gezondheids-)vaardigheden. Aan ouderen, met al dan niet een lange diabetesgeschiedenis, van wie het vermogen tot zelfzorg afneemt en voor wie standaard zorg niet toereikend is. Aan jongeren die zich niet thuis voelen bij de geboden zorg, die kiezen voor de korte termijn of tussen wal en schip van jongerenzorg en volwassenzorg geraken.

Binnen de NDF Kwaliteitsagenda zijn NDF Programma’s bedoeld om structureel aandacht te geven aan deze specifieke doelgroepen. Programma’s zijn in de loop van de tijd meer of minder actief omdat de NDF voor de financiering ervan is aangewezen op partners vanuit het bedrijfsleven of de overheid.

 

NDF Programma Jong en diabetes

Binnen dit programma is de laatste jaren veel werk verzet, mede dankzij een financiële impuls van VWS naar aanleiding van een door de Tweede Kamer aangenomen amendement die opriep om de positie van jongeren met diabetes te versterken.

Een multidisciplinaire werkgroep heeft samengewerkt aan een nieuwe zorgmodule Zorg op maat voor jongeren met diabetes , als onderdeel van de NDF Zorgstandaard diabetes. Om het veld ook concrete handvatten te bieden werd de ndf-toolkit.nl uitgebreid met enkele doelgroepgerichte producten.

Zo werd van de populaire algemene gesprekskaart ‘Mijn diabetesjaargesprek’ een jongerenversie gemaakt. Onder de vier hoofdthema’s Lijf, Leefstijl, Welzijn en Zelfzorg worden steeds zes aspecten benoemd als onderwerp van gesprek. Onder Leefstijl bijvoorbeeld, komen aan de orde: eten en drinken; sport en bewegen; roken, alcohol en drugs; uitgaan en festivals; slapen; stress.

De gesprekskaart wordt ondersteund door de website jongerenmetdiabetes.nl. Een website die jongeren én ouders én zorgverleners verder helpt, met een bundeling van betrouwbare informatie, filmpjes en links. Over ongeveer alle aspecten waarmee jongeren met diabetes hebben te dealen in hun leven en zelfmanagement. De website heeft precies dezelfde indeling en opmaak als de gesprekskaart.

Jongerencoach diabetes
Binnen het programma groeide het besef dat alleen kijken naar de zorg niet voldoende is. De 19.000 jongeren met diabetes in Nederland ervaren regelmatig dat hun aandoening een barrière is om gewoon mee te doen. School, (bij)baan, verzekeringen als je 18 wordt, je rijbewijs, sporten, uitgaan – op tal van momenten kan je diabetes een issue zijn. Jongeren geven aan dat ze op zulke momenten echt geholpen zouden zijn met een aanspreekpunt, iemand die ze begrijpt, die weet wat hun rechten zijn, die een route kan wijzen en domeinen kan verbinden.

Zo ontstond het idee van een Jongerencoach diabetes. Een idee dat naadloos aansluit bij het advies in 2019 van het Verwey-Jonker Instituut: Jongeren met een chronische aandoening hebben behoefte aan een verbinder, een professional die vanuit het belang van de jongere verbindingen voor én met de jongere kan leggen tussen de verschillende domeinen. Verschillende jongerenorganisaties schaarden zich achter het initiatief, waaronder DVN JONG, de Nationale Jeugdraad, de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) en Jongerenpanel Zorg én perspectief. Het idee van de Jongerencoach diabetes werd met hun steun onder de aandacht gebracht bij enkele ministeries en Tweede Kamerleden en wekte de nodige interesse.

Op dit moment zet de NDF zich actief in voor een pilot rondom een Jongerencoach diabetes. Met een pilot kan ervaring opgedaan worden met de inzet van de jongerencoach en kan met flankerend onderzoek kennis worden opgedaan over de verdere institutionele en budgettaire inbedding en inverdieneffecten (zoals een verminderde zorgvraag, beter arbeidsmarktperspectief, ouders die weer meer uren kunnen werken, etc.). De jongerencoach voor jongeren met diabetes kan als voorbeeld dienen voor mogelijke verdere uitrol naar groepen met andere (ernstige) chronische aandoeningen.

NDF Programma Ouderen met diabetes

Dankzij een door de Tweede Kamer aangenomen amendement kon de NDF de afgelopen jaren een extra inspanning leveren voor de doelgroep oudere mensen met diabetes. Eind 2019 werd zorgmodule ‘Zorg op maat voor ouderen met diabetes’ gepresenteerd, als een verdieping van de NDF Zorgstandaard diabetes. De module is toegelaten tot het Register van het Zorginstituut. Daarmee is het een passende leidraad voor artsen en andere zorgverleners.

Diabetes komt vaak voor bij ouderen. 12,7% van de 65-plussers heeft diabetes, van de 70-plussers is dat 15 – 20%. Bij het merendeel van deze patiënten betreft het diabetes type 2. De komende 20 jaar mag gerekend worden op een forse groei van het aantal (thuiswonende) ouderen met (een hoog risico op) diabetes. Vanzelfsprekend heeft dit consequenties voor het zorggebruik van deze groep.

In de module staat beschreven wat goede zorg en preventie op maat voor thuiswonende ouderen met diabetes inhoudt. De module geeft adviezen over hoe zorgverleners meer aandacht kunnen hebben voor diabetes als onderdeel van integrale zorg; niet de aandoening staat centraal, maar de mens in zijn sociale omgeving. Met het ouder worden neemt de complexiteit van de zorg toe en dit vraagt om andere kennis en vaardigheden van zorgverleners. Ouderdom komt met gebreken, zo kunnen spierfunctie, nierfunctie, eetlust, cognitie of zintuigen achteruitgaan. De gevolgen van deze veranderingen vragen om aanpassing van de diabetesbehandeling.
Een belangrijk aspect hierbij is de zelfstandigheid van de oudere in kwestie. Diabeteszorg is de laatste jaren meer gericht op zelfmanagement en bij ouderen moet kritisch gekeken worden naar hun mate van zelfmanagement en zelfstandigheid: niet iedere oudere is in staat alle behandeladviezen op te volgen. Zorgverleners moet hier rekening mee houden, en waar mogelijk komen tot vereenvoudiging van de behandeling.

Daarom wordt er speciaal aandacht gegeven aan het herkennen van aspecten van kwetsbaarheid, bijvoorbeeld gevoeligheid voor een depressie, valrisico, medicijngebruik of voetzorg. De nadruk in de behandeling verschuift van het voorkomen van complicaties op langere termijn, naar behoud van kwaliteit van leven en behoud van zelfstandigheid. De module gaat met name over ouderen met diabetes type 2, maar veel aanbevelingen in dit document zijn ook nuttig voor mensen met diabetes type 1.

Verder is samenwerking in de diabeteszorg van belang. De zorg voor mensen met diabetes gebeurt in een team waarin de oudere en zijn naasten centraal staan. Bij diabeteszorg zijn verschillende zorgverleners betrokken, ieder met zijn eigen specifieke deskundigheid. Vanuit hun verschillende achtergronden kunnen ze veranderingen bij de ouderen signaleren en met elkaar delen. De nieuwe zorgmodule biedt zorgverleners relevante kennis over hoe zij deze zorg het beste kunnen vormgeven.

Diabetes en diversiteit

Met het programma Diabetes en diversiteit zet de NDF zich in om de zorg voor specifieke ‘achterstandsdoelgroepen’ te optimaliseren, met name ook niet westerse immigranten en laaggeletterden. Vanuit de ambitie dat de persoonsgerichte diabeteszorg en preventie waaraan we samen werken, ook iederéén bereikt.

Migranten. In Nederland wonen meer dan 190 verschillende nationaliteiten. Met ruim 1,1 miljoen mensen vormen Turken. Marokkanen, Surinamers en Antillianen de grootste minderheidsgroepen. Bij mensen van Hindoestaans-Surinaamse afkomst komt diabetes het vaakst voor. In de leeftijdscategorie 60+ heeft 37% diabetes. Bij mensen van Turkse, Marokkaanse en Surinaamse afkomst komt diabetes twee tot drie keer vaker voor dan bij de autochtone Nederlanders.

Laaggeletterden. Volgens Stichting Lezen & schrijven hebben 2,5 miljoen mensen in Nederland grote moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Ze zijn en voelen zich lichamelijk en geestelijk vaak minder gezond dan niet-laaggeletterden. Ook hebben ze een grotere kans eerder te sterven, maken ze meer gebruik van huisarts- en ziekenhuiszorg en juist minder gebruik van preventieve zorg en nazorg. (NIVEL, 2015)


NDF-toolkit.nl
In de loop van de tijd zijn binnen dit programma verschillende producten ontwikkeld om het contact met mensen uit deze specifieke doelgroepen te bevorderen. Zoals bijvoorbeeld de websites diversiteitindiabetes.nl, kijkopdiabetes.nl en netzolekker.nl. Deze producten zijn makkelijk vindbaar via de NDF Toolkit Persoonsgerichte diabeteszorg en preventie.

Daarin is ook de NDF Toolbox Diabetes en ramadan te vinden. Deze toolbox, die elk jaar wordt ge-update, stimuleert en ondersteunt het positieve gesprek over de toch lastige combinatie diabetes + vasten. De toolbox, een samenwerking van de NDF, de Jan van Ooijenstichting en Amsterdam UMC, locatie VUmc, omvat een wachtkamer-poster, een flyer voor mensen met diabetes die mee willen doen aan de ramadan en, specifiek voor zorgverleners, een brochure met adviezen en een medicatiekaart met aanpassingsschema’s. Plus een instructieve scholings-powerpoint, die ook zeer geschikt is voor teams om zich samen voor te bereiden.

NDF Programma Preventie plus

De NDF mag zich van origine op zorg gefocust hebben, tijden veranderen. De beweging die we als veld maken, richting persoonsgerichte zorg, houdt een paradigmashift in: van ziekte & zorg naar gezondheid & gedrag. Inherent daaraan is, meer aandacht voor leefstijl en preventie, functioneren en participatie. Dit programma bundelt de activiteiten van de NDF op dit gebied.

Structurele aandacht voor leefstijl
Leefstijl is een belangrijk onderdeel van persoonsgerichte zorg. Het is dan ook een terugkerend thema in de producten in de NDF-toolkit.nl, die ondersteuning bieden ten behoeve van ‘het andere gesprek’, waarbij het accent ligt op functioneren en activatie.
Binnen de Rondetafel Diabeteszorg, die de NDF voorzit, zal bezien worden of het werkterrein kan worden uitgebreid met een agenda gericht op leefstijlgeneeskundige interventies.

Structurele inzet Diabetes Risicotest
Sinds jaar en dag is de NDF min of meer actief op het gebied van vroegopsporing. De Diabetes Risicotest speelt daarbij een centrale rol. De Diabetes Risicotest is ontwikkeld in samenwerking met VU Medisch Centrum, Universiteit Wageningen en Universitair Medisch Centrum Groningen en goedgekeurd door de Diabetes Huisartsen Advies Groep (DiHag) en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).

De Diabetes Risicotest meet of iemand mogelijk al diabetes heeft cq het risico dat iemand binnen nu en 5 jaar diabetes krijgt. De test bestaat uit zeven vragen die leiden tot een score. Bij de score hoort een advies. Bijvoorbeeld bij score 9 of hoger is het advies:
Uw score is 9 of hoger: Let goed op! De kans dat u diabetes type 2 krijgt of al heeft, is groot. Wacht niet af en ga met deze score naar uw huisarts. De huisarts kan onderzoeken hoeveel suiker er in uw bloed zit. Zo weet u of u al diabetes type 2 heeft, of snel kunt krijgen. Zorg ervoor dat u niet te zwaar bent of wordt. De kans op diabetes type 2 vermindert al meteen als u een paar kilo afvalt. Rook niet en eet gezond. Beweeg elke dag minstens een half uur.

Vroegopsporing heeft een eigen ‘winkel’ in de NDF-toolkit.nl, met daarin o.a.:

  • Diabetes Risicotest
  • Kijk op diabetes
  • Preventie in de wijk met Diabetes Risicotest

Tot nu toe is de Diabetes Risicotest vooral campagne-matig ingezet. Binnen dit programma wil de NDF zich inzetten voor een meer structurele inzet van het instrument, bijvoorbeeld door integratie in bestaande e-health applicaties.

De paramedici in de achterban van de federatie willen verkennen welke bijdrage de respectievelijke beroepsgroepen op dit punt kunnen leveren.

2Diabeat
De NDF participeert in 2Diabeat , een initiatief dat voortvloeit uit het Nationaal Preventieakkoord. In 2Diabeat werkt de NDF samen met DVN, Diabetes Fonds, VitaValley en BeBright.

Het gaat om een meerjarig landelijk programma waarin burgers, patiënten, zorgverleners, onderzoekers, zorgverzekeraars, gemeenten, GGD-organisaties en bedrijven de handen ineenslaan om de opmars van diabetes type 2 te stoppen.

Als samenwerkende partners bekijken we hoe we bestaande initiatieven en interventies kunnen versterken, combineren of vernieuwen. We brengen de aanwezige kennis en ervaring bij elkaar om een groter effect te bereiken

 

0
0
0
s2smodern